DOLAR 33,0438 0.61%
EURO 36,0486 0.47%
ALTIN 2.561,460,49
BITCOIN 19008420,78%
Diyarbakır
39°

AÇIK

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

Diyarbekir Islahhane Mektebi

Diyarbekir Islahhane Mektebi

Taşrada mesleki okulların en erken açıldığı merkezlerden biri de Diyarbakır’dır.

ABONE OL
20 Mart 2024 00:38
Diyarbekir Islahhane Mektebi
0

BEĞENDİM

ABONE OL

20 Mart 2024 00:38


Haber: Haber Merkezi

1868–1875 yılları arasında Diyarbakır’da valilik yapan İsmail Hakkı Paşa zamanında birçok alanda olduğu gibi, mesleki eğitim alanında da ilk önemli adımlar atılmıştır. İsmail Hakkı Paşa’nın mesleki eğitimde planlayıp gerçekleştiremediği yenilikler ise 1896–1902 yılları arasında valilik görevinde bulunan Mehmed Halid Bey tarafından hayata geçirilmiştir. Bu dönemde açılan mesleki teknik okullar şunlardır:

Diyarbekir valiliğine tayin edilen Kurt İsmail Hakkı Paşa, vilayetin her tarafını önemli eserlerle donatmak için gayret göstermiştir. Bu çerçevede, Diyarbekir merkezinde bir ıslahhanenin açılması, tertibi ve levazımatının hazırlanması, Vilayet İdare Meclisi’nde kararlaştırılmıştır. Bunun için sermaye olarak kullanılmak üzere, daha önce vilayet memurlarının maaşlarından tasarruf edilerek sandıkta tutulan meblağdan 60.000 kuruşun bu yolda sarfına müsaade alınmıştır. Bu nedenle, ıslahhane yapılmaya elverişli görünen Diyarbekir merkezindeki Hasan Paşa Hanı aylık 500 kuruşla kiralanarak, gereken odalara yataklıklar, tezgâhlar ve sair tefriş malzemesi yerleştirilmiştir.
Mekteb binasının 1869 yılı başında kullanıma hazır hale gelmesi üzerine,Diyarbekir şehir merkezinde dilencilik yapan 60 kadar kimsesiz İslâm ve Hıristiyan çocukları aynı yıl mektebe kabul edilmiştir. Elbiseleri “hamiyetli şahıslar” tarafından temin edilen bu talebelere, ıslahhane talimatına uygun olarak sabahları her gün önce sıbyan dersi okutulduktan sonra ardından sanat eğitimine geçilmiştir. Belirtilen sanatlarda eğitim vermek üzere uygun aylık ve yevmiyelerle hoca, terzi, kunduracı, abacı, şalcı usta ve kalfalar tayin edilmiştir. Talebeler üç ay gibi kısa bir sürede sanat melekelerini geliştirmiş; hatta jandarmanın kunduralarını imal etmiş ve bazı elbiseler dikmeye başlamıştır. Ürün çeşidinin artması için, İran şalı dokuma ve imal sanatını tahsil etmiş olan, Sivas’ın Gürün kasabasından Hıristiyan bir usta çağrılarak burada görevlendirilmiş; sözü edilen şalın bir numunesinin yakın bir zamanda İstanbul’a gönderileceği vilayetçe ifade edilmiştir.11 Nitekim ıslahhanede dokunan iki şalın iki ay
sonra Sadarete gönderilerek burada incelendiği tespit edilmektedir. Islahhane teşkilâtının vücuda getirilmesi ve faaliyetlerinin devamı için başta Vali İsmail Hakkı Paşa olmak üzere vilayet ileri gelenleri ve memurlar yardımda bulunmuştur. 30 kişinin katıldığı yardım kampanyasında 52.988 kuruş toplanmış olup, en fazla pay 2.500 kuruşla Vali İsmail Hakkı Paşa’ya aittir. İsmail Hakkı Paşa, ıslahhanenin tesisine yardım eden hamiyetli şahıslar için “Tahsinname” (takdirname,beğeni kâğıdı) yazılması teklifinde bulunmuştur. Bu teklif, 3 Mayıs 1869 (21 Muharrem1286) tarihli iradeyle uygun görülmüştür.
Islahhanenin kiralık yerde bulundurulması daha sonra vilayetçe uygun görülmediğinden Hasan Paşa hanından vazgeçilmiştir. Surların dışında inşa edilmekte olan yeni hükümet konağının bitişiğinde ve ıslahhane yapılmaya elverişli bulunan resmi bina tamir edilerek talebeler buraya nakledilmiştir.
Mektebin genişlemesine geliri kifayet ettikçe talebe sayısının arttırılması düşünülmüştür. Diyarbekir hükümet konağı bitişiğindeki harabede “hamiyetli kişiler” tarafından yaptırılan 6 adet dükkân kiraları sözü edilen ıslahhaneye bağışlanmıştır. Ayrıca, surların dışında inşa edilmekte olan yeni vilayet dairesi bitişiğinde yine“hamiyet sahibi şahıslarca” yaptırılması kararlaştırılan dükkân, hamam ve kahve gelirinin de ıslahhaneye tahsis edileceği belirtilmiştir. Kısacası mektebin her türlü noksanının en kısa zamanda ikmal edileceği taahhüt edilmiştir.
Islahhanenin gelirinin artmasıyla birlikte talebe sayısı da arttırılmıştır. İlk zamanlarda 60 çocuktan ibaret olan talebe mevcudu, Mamuratülaziz, Siird ve Mardin sancakları ile Resulayn’da iskân edilmiş olan muhacirînden alınan çocuklarla 110 kişiye çıkarılmıştır. Eğitimini tamamlayan talebelere sanayi mektebi diploması verildiği gibi, mektebi iyi derece ile bitirip iş hayatına atılanlara sermaye yardımı yapılarak dükkân açmaları sağlanmıştır.
Diyarbekir vilayet merkezinde yeterli miktarda sermaye ile kurulup, Avrupa’dan getirilen bir takım makine ve sair sanayi aletleriyle imalata başlayan ıslahhane, bir süre sonra kapanmıştır. Kapanmasının en büyük nedeni, memurlarının kötü idaresi yüzünden gelirinin “şunun bunun zimmetine geçmesi” ve sermayesinin git gide ziyan olmasıdır.

pasurunsesi

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.