DOLAR 33,0412 0.61%
EURO 36,0353 0.47%
ALTIN 2.562,890,53
BITCOIN 19107001,22%
Diyarbakır
39°

AÇIK

02:00

İMSAK'A KALAN SÜRE

Cumhuriyet döneminde Diyarbekir Demiryolu Projesi

Cumhuriyet döneminde Diyarbekir Demiryolu Projesi

Cumhuriyet’in ilanından sonra her alanda olduğu gibi demiryolları konusunda da milli bir politika izlenmeye başlandı. İktisadi kalkınmanın her şeyden önce altyapıya bağlı olduğunu bilen Cumhuriyet idarecileri, memlekette demiryollarının yapılması için büyük çaba gösterdiler.1924 yılında, Osmanlı İmparatorluğu’ndan kalma, 4086 km’lik bir demiryolu bulunmaktaydı. Bunun 2352 km’si yabancı şirketlerce, 1734 km’si devlet tarafından işletilmekteydi. 1924’ten 1931’e kadar önemli çalışmalar yapılarak, 1630 km’lik demiryolu yapıldı.

ABONE OL
12 Mart 2024 01:31
Cumhuriyet döneminde Diyarbekir Demiryolu Projesi
0

BEĞENDİM

ABONE OL

12 Mart 2024 01:31


Haber: Nurettin Fidancan

Devlet bu bağlamda, memleketin doğu ve güneydoğu bölgesine de, önemli bir kamu yatırımı olan Fevzipaşa-Diyarbekir demiryolu inşasına karar verdi. Aslında bu hattan önce Diyarbekir Milletvekili Fevzi Bey ve arkadaşları, Ergani Bakır Madenlerinin işletilmesi ve bölgenin ekonomik kalkınması için 1924 yılında bir kanun teklifi vermişlerdi. Diyarbekir-Ergani arasında demiryolu inşasına dair verilen kanun, 22 Mart 1924 tarihinde Meclis Genel Kurulu’nda kabul edildi. 448 numaralı kanun şu şekildeydi:
“MADDE 1- Arada – Diyarbekir – Ergani arasında iki sene zarfında inşa edilmek ve her sene sarfı icap eden miktar bütçeye konulmak üzere 75 santimetre genişliğinde demiryolu inşası için (2 738 000) liranın sarfına mezuniyet verilmiştir.
MADDE 2- 1340 senesi Naf’ia bütçesine faslı mahsus olarak bu husus için (1 000 000) lira tahsisat vazedilmiştir.

Hükümet, kanunun Meclis Genel Kurul’unda kabul edilmesinden sonra güzergâh ve etüt çalışmalarına başladı. 26 Kasım 1924 tarihli sözleşme, 2 Aralık 1924’te onaylandı. Diyarbekir-Ergani arasındaki demiryolu inşası İtibarı Milli Bankası’na verildi. Banka da sözleşmesini Philip Holzman şirketine devretti. Şirket, 1925 yılının başlarında inşaata başladı.Demiryolu inşasının başlamasından sonra hattın askeri sakıncalarının bulunduğu ve iktisadi olmadığı gerekçesiyle Meclis’in 22 Mart 1926 tarihinde hattın inşaatının durdurulması için bir kanun teklifi verildi. Yeter sayısı olmadığı için, teklif 24 Mart 1926 tarihinde ikinci defa oylamaya sunuldu.
Böylece Diyarbekir-Ergani arasında demiryolu inşası durdurulurdu. Yapılan oylamaya Diyarbekir Milletvekilleri’nden Fevzi Bey ret oyu kullanırken, Cavit, Zülfü ve Şeref Bey’ler oylamaya katılmadı
Meclis’te aynı gün yapılan oturumda, hem daha fazla insanın yararlanacağı, hem de memleketin idari, askeri ve iktisadi bakımdan bu güzergâha ihtiyacı olacağı gerekçesiyle Keller (Fevzipaşa)-Malatya-Ergani-Diyarbekir hattının inşasına dair verilen kanun 126 milletvekilinin verdiği oyların tamamını alarak kabul edildi
Malatya-Diyarbekir hattı inşası 17 Temmuz 1927’de başladı.Fevzipaşa-Diyarbekir Demiryolu hattının çalışmaları başladıktan itibaren hattın ilk bölümü olan 143 km’lik Fevzipaşa-Gölbaşı arası 9 Eylül 1929’da işletmeye açıldı .İnşaat ve ray döşeme işlerinin büyük bir bölümü Eylül 1931’e kadar tamamlanmış olan Malatya-Fırat bölümü ise 1 Şubat 1932’de işletmeye açıldı. Hattın 319. km’de Baskil’e ulaşması ise 16 Kasım 1933’te gerçekleşti. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı’nın olumsuz etkisiyle 1932-33 mali yıllarında bütçeden yeterli ödenek ayrılmadığı için bu hattın yapımı yavaşladı. Hatta 322. km’deki Şevkat İstasyonu’na kadar yapılan hattaki inşaat durma noktasına geldi. Bundan dolayı hattın durma notasına geldiğini gören hükümet iç borçlanmaya gitti. 12 Ocak 1933’te 2094 numaralı kanun ile 12.000.000 TL tahvil çıkarılmasına yetki verildi. Tahvil satışından elde edilen gelirle hattın inşaatı tekrar normal hızına devam ederek, 1 Nisan 1934’te Fırat-Yolçatı hattı işletmeye açıldı.

Meclis’in 12 Nisan 1934 tarihli oturumunda, Fevzipaşa-Diyarbakır hattı inşaatının bitirilmesi için 4.000.000 TL tahsisat verilmesiyle ilgili kanun tasarısı verildi. Konuyla ilgili Diyarbekir Milletvekili Zülfi Bey söz alarak, önce Mustafa Kemal Paşa’ya ve İsmet Paşa’ya teşekkürlerini ilettikten sonra demiryolları konusunda hükümetin isabetli kararlar aldığını ve bununla Akdeniz’in Karadeniz’e bağlandığını ve bu kararlılıkla yapılacak çalışma sonucunda doğu vilayetlerinin batı vilayetlerine bağlanacağını belirtti. Zülfi Bey, bundan dolayı vekillerden bu kanunun kabul edilmesini istedi
Çalışmaların hızlanmasıyla demiryolu hattı, 6 Ağustos 1935’te Ergani’ye ulaştı. Hattın Ergani’ye ulaşmasından sonra, 30 Ağustos 1935’te Ergani Maden İstasyonu işletmeye açıldı


Ergani Maden İstasyonu işletmeye açılmasından sonra yol yapımı hız kesmeden devam etti. Demiryolu hattı 28 Ekim 1935’te Diyarbekir İstasyonu’na ulaştı. Yöre halkı bu durumu büyük bir mutlulukla karşıladı. Demiryolu hattının, Diyarbekir’e yaklaşmasına yakın, Nafia Vekili Ali Çetinkaya, Başvekâlete yolladığı 18 Kasım 1935 tarihli yazısında: Fevzipaşa-Diyarbekir hattının Ergani Maden’den sonra, Ballar, Ergani, Geyik, Leylek ve Diyarbekir İstasyonlarının 23 Kasım 1935 tarihinden itibaren açılacağını bildirdi..(Kaynak:Yalçın Doğan )

.

pasurunsesi

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.